Siła Emocji – program wsparcia odporności psychicznej dzieci i młodzieży
W ostatnich latach Polska mierzy się z narastającym kryzysem zdrowia psychicznego wśród dzieci i młodzieży. Dane są alarmujące – według raportu Najwyższej Izby Kontroli z 2023 roku, liczba dzieci i młodzieży wymagających pomocy psychologicznej i psychiatrycznej wzrosła o ponad 100% w ciągu ostatniej dekady. Coraz częściej diagnozowane są zaburzenia lękowe, depresja, zaburzenia odżywiania, a także wzrasta liczba prób samobójczych – tylko w 2022 roku Komenda Główna Policji odnotowała 2031 prób samobójczych wśród osób do 18. roku życia, z czego aż 150 zakończyło się śmiercią.
Jednocześnie obserwuje się ogromne przeciążenie systemu ochrony zdrowia psychicznego – brakuje specjalistów, terminy wizyt są odległe, a wielu rodzin nie stać na pomoc prywatną. W tej sytuacji ogromnego znaczenia nabierają działania profilaktyczne i edukacyjne, wspierające kondycję psychiczną dzieci, młodzieży i ich opiekunów, realizowane lokalnie i dostępne nieodpłatnie.
W odpowiedzi na te potrzeby proponujemy realizację programu „Siła emocji” .
Projekt „Siła Emocji" zakłada realizację dwóch rekomendowanych programów profilaktycznych z zakresu profilaktyki uniwersalnej:
"Apteczka Pierwszej Pomocy Emocjonalnej", którego celem jest rozwijanie w dzieciach w wieku 8-12 lat podstawowych umiejętności społecznych i emocjonalnych oraz przygotowanie do radzenia sobie z trudnościami w życiu. Korzystając z założeń psychologii pozytywnej, sformułowanych przez amerykańskiego psychologa Martina E.P. Seligmana, przyjęto, że optymizmu można się nauczyć, a postawa optymizmu może prowadzić do szczęśliwego i satysfakcjonującego życia. W programie "Apteczka pierwszej pomocy emocjonalnej" wykorzystana została koncepcja UWAŻNOŚCI (Mindfulness) oraz opracowana przez Jon Kabat – Zinna metoda redukcji stresu w oparciu o uważność. Na ich podstawie zaproponowane zostały działania mające na celu rozwijanie i wzmacnianie następujących umiejętności: rozpoznawania i nazywania uczuć, uważnego słuchania, współpracy, budowania dobrych relacji z innymi, rozpoznawania i przekształcania przekonań ograniczających oraz kształtowanie postaw: optymizmu, współpracy, kreatywności, wytrwałości, dbania o zdrowie, szczerości, życzliwości, wdzięczności i odwagi w snuciu marzeń. Program ma na celu rozwijanie u uczniów w wieku 8-12 lat umiejętności radzenia sobie ze stresem i trudnościami, a także kształtowanie postaw optymizmu, empatii, wytrwałości i wiary w siebie. Wśród celów programu należy także wymienić: budowanie poczucia własnej wartości i prawidłowej samooceny na podstawie świadomości własnych uczuć i potrzeb, uczenie koncentracji i uważnego, świadomego podejścia do otaczającej rzeczywistości, do siebie i do innych, kształtowanie umiejętności nawiązywania i utrzymywania bliskich relacji z innymi, rozwijanie kompetencji poznawczych i kreatywności. Program składa się z 10 części tematycznych, które koncentrują się na kształtowaniu pozytywnych postaw i zachowań, poprzez rozwijanie odporności psychicznej oraz optymistycznego podejścia do życia.
Tematyka zajęć:
-Apteczka skarbów – jak leczyć rany duszy?
-Optymizm – myśl pozytywnie, wtedy jest łatwiej!
-Przyjaźń – okazuj miłość i przyjaźń.
-Kreatywność – ucz się całe życie.
-Wytrwałość – nie poddawaj się, sukces w życiu to bieg na długi dystans.
-Zdrowie fizyczne – dbaj o zdrowie i ćwicz codziennie — to poprawia samopoczucie.
-Szczerość – nie komplikuj niepotrzebnie swojego życia.
-Życzliwość – próbuj zrozumieć i wspierać innych.
-Wdzięczność – okazuj wdzięczność za wszystko, co cię spotyka.
-Marzenia – wyznaczaj sobie cele i podążaj za marzeniami!
"ISKRA Odporności", który adresowany jest do młodzieży w wieku 11-15 lat i ma na celu wspieranie odporności rozumianej jako umiejętność kontrolowania sposobu reagowania na trudne wydarzenia oraz radzenia sobie z wyzwaniami i przeciwnościami. W trakcie 11 spotkań uczniowie poznają sposoby wzmacniania wewnętrznej siły poprzez dostrzeganie i rozwijanie swoich mocnych stron.
Program ISKRA Odporności opiera się na założeniach pozytywnych koncepcji zdrowia, gdzie zdrowie psychiczne utożsamiane jest z dobrostanem, poczuciem szczęścia i zadowoleniem z życia. Jednym z czynników chroniących przed szkodliwymi i stresującymi doświadczeniami jest koncepcja resilience (prężność, odporność psychiczna), rozumiana jako zdolność przystosowania się do zachodzących dynamicznie zmian w życiu jednostki i przezwyciężania napotykanych trudności. Program bazuje na wynikach badań z czterech dziedzin: terapii poznawczo – behawioralnej, odporności – rezyliencji, rozwoju pourazowego i psychologii pozytywnej. W programie "ISKRA Odporności" zgodnie z Modelem Podnoszenia Kompetencji (M. Barry 2001) proponowane są działania wzmacniające kompetencje jednostki, koncentracja na pozytywach i mocnych stronach oraz budowanie odporności umożliwiającej stawianie czoła wyzwaniom codziennego życia. Podstawą programu jest Teoria Wzmacniania Odporności (Rutter & Garmezy). Zgodnie z którą: odporność to termin używany do opisu zestawu czynników i procesów, które chronią prawidłowy przebieg procesu adaptacji i transformacji, pomimo istniejących czynników ryzyka i życiowych nieszczęść. W odwołaniu do tej teorii program "ISKRA Odporności" oferuje rozwijanie umiejętności życiowych uczniów i kompetencji wychowawczych trenerów.
Cele szczegółowe programu:
-Wzmacnianie swoich zasobów, rozwijanie świadomości siebie, adekwatnej samooceny i poczucia własnej skuteczności poprzez rozpoznawanie i nazywanie swoich mocnych stron.
-Rozwój umiejętności kontrolowania sposobu reagowania na trudności. Analiza sytuacji trudnej przy pomocy akronimu ISKRA, rozpoznawanie niekonstruktywnych myśli i rozwijanie umiejętności kwestionowania oraz zmiany nieprzydatnych przekonań na bardziej konstruktywne – prowadzące do pozytywnej adaptacji.
-Rozwijanie umiejętności rozpoznawania, nazywania i kontrolowania emocji. Uczenie sposobów radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami m.in. poprzez techniki Mindfulness (świadomej obecności, koncentracji uwagi na tym, co tu i teraz, świadomego oddechu i umiejętności obserwowania otaczającej rzeczywistości bez oceniania).
-Rozwijanie umiejętności rozwiązywania konfliktów i asertywnej komunikacji poprzez formułowanie komunikatu „Ja”, nazywanie uczuć i formułowanie propozycji rozwiązań, które będą służyły obu stronom konfliktu.
-Pozytywna adaptacja – rozwijanie umiejętności przezwyciężania trudności poprzez poszukiwanie konstruktywnych sposobów reagowania na wyzwania i zmieniające się otoczenie, a także powrót do dobrego funkcjonowania po trudnych doświadczeniach.
PROJEKT KIEROWANY DO MIESZKAŃCÓW WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO
ZAJĘCIA REALIZOWANE W RAMACH PROJEKTU SĄ BEZPŁATNE DLA UCZESTNIKÓW
IZABELA MAJEWSKA
+48 668-180-661
iza.majewska@fundacjawzrastamy.org.pl